Angst voor fouten

(uit het boek Filtersysteem. Creatief denken, leren en leven.)

Ze hebben ons geleerd om altijd je best te doen, want een onvoldoende is fout en een fout is slecht. Juist voor creativiteit moeten we zoveel mogelijk onvoldoendes scoren. We moeten het zoveel mogelijk fout doen. Een onvoldoende krijg je altijd van je omgevingswereld. Een kind zal zichzelf nooit een onvoldoende geven. Onbewust zeggen al die mensen dat je een onvoldoende bent. Als je iemand een onvoldoende geeft, dan wijs je iemand af. Je zegt eigenlijk: ‘Je bent pas iets waard als je weet wat ik het juiste antwoord vindt en dat zelf ook vindt.’ Er wordt onbewust door dit systeem veel creativiteit stuk gemaakt in de mensen.

Door deze manier van doen zijn we bang gemaakt voor fouten, terwijl we blij moeten worden van elke fout. We moeten het van de daken kunnen schreeuwen als we een fout hebben gemaakt. We moeten er trots op zijn. Het uitgummen van fouten is ook het meest verschrikkelijke wat je maar kan doen. Alles wat je fijn vind dat wil je bij je houden en dat wordt onderdeel van jou zijn, maar alles waar je bang voor bent wil je zo ver mogelijk van je af hebben en niet meer zien. Zo gaan we nu met fouten om en daardoor krijgt het creatief leren vaak geen kans.

Een fout is je allerbeste vriend. Verzamel daarom zoveel mogelijk fouten om je heen. Elke fout is een wegwijzer. Zie de wereld en het leven als een groot bos waar je gemakkelijk in verdwaald. Fouten wijze je de juiste weg. Als je niet van fouten houdt, dan kun je er ook niet op een natuurlijke harmonieuze manier van leren. Door de angst voor fouten zijn we slaven geworden. We proberen zo min mogelijk fouten te maken, want anders krijgen we straf. Een fout voelt dus nu als een marteling en dat zit dieper in ons systeem dan we denken. Het is ook heel moeilijk om dit systeem te veranderen in de wereld, want zolang de grote massa zo blijft denken doen de mensen die het anders doen en willen fout. Ze horen er niet meer bij. Gelukkig gaan er steeds meer ogen open er ziet het er naar uit dat het foutensysteem gaat veranderen.

Wat zou het mooi zijn als een juf of meester je een stikker zou geven of een baas die je een bos bloemen gaf als je iets fout had gedaan. Ze zouden daarna samen de fout bewonderen en uitzoeken wat deze prachtige fout ons wil leren.

Door een fout bij je te willen houden blijft hij altijd zichtbaar en hoef je nooit meer dezelfde fout te maken, want je hebt hem al!

Op creativiteit kun je dus ook geen cijfer geven. Eigenlijk nergens op. Mensen leren op deze manier voor de cijfers en de waardering die ze daardoor krijgen, maar niet vanuit inspiratie en intrinsieke motivatie. Je leert dus eigenlijk alleen hoe je het anderen naar de zin maakt en kan overtuigen met cijfers, maar niet jezelf. We zijn daardoor doodsbang geworden voor afwijzingen. Creatief leren is een totaal ander leersysteem. Het heeft niets met angst te maken, maar alles met liefde. Dus ook liefde voor de fouten die je maakt, want zolang je daar geen andere mensen expres mee kwetst, is elke fout een geweldig geschenk in je leven.

Pak daarom je schetsboek, je schrift of je schildersdoek en ga het allemaal eens lekker verprutsen. Zorg voor onvoldoendes. Zorg voor een dikke 1 ! Zorg er voor dat iedereen zegt. Wat een vreselijk kunstwerk. Of dat je schrijfsel barst van de spelling en grammaticafouten. En roep dan: ‘Ja, dat klopt! En ik ben er trots op!’ Op deze manier maak je een eerste veilige kleine stap naar een creatief leven.

Bij creatief leren zitten we de hele dag in een foutencyclus. We worden foutenexperts. Daardoor leren we ze steeds beter te ontdekken en kunnen we er steeds flexibelere en creatiever mee omgaan. Fouten maken wordt zo weer een natuurlijke bezigheid. We raken er niet meer gestrest van en daardoor lossen we het raadseltje ‘waarom is het eigenlijk fout gegaan?’ veel gemakkelijker op. Alles is eigenlijk door fouten ontstaan. Er is geen creatie tot stand gekomen zonder fouten. Dat is een natuurwet. Spelen en fouten maken horen bij elkaar en als je deze natuurwet tegenwerkt door bijvoorbeeld een beoordelingspuntensysteem, dan werk je jezelf, je ontwikkeling, je geluk en alles wat het leven zo mooi maakt tegen.

Jeroen Boerstra © 2017